Words starting with T
728 Dagbanli dictionary entries grouped under T.
taPlastering wall or somethingtaabodo' sabinliroosewoodtaabɔdariwood gotten from logstaabuto be infuriated, fiercetaabusheia burning sitetaaiTo set firetaai noliwhet appetiteTaainoliWhet appetitetaakooencouragement to a child (who is not yet walking) to stand up (and walk)taaliTuun' shɛli din ni tum tahi barina nataamaale"a rectangular drum which is held with one hand and beaten with the palmtaanchiliWomen loinclothtaaniSheanutTaaniTaangi wɔllitaansitama tihitaansurishea fruit pulp juicetaaŋgabɛ ni mali ti'shɛli wala maani kpakahilitaapintaturpentinetaarabuɣim yi wuhiri yaa pahirataarihiHistorytaarihi baŋdahistoriantaataaostrichtaataa nyaŋfemale ostrichtaatabilasmall ostrichtaatalɔɣumale ostrichtaawatowertaawaayeduŋ taabu.taayacatapulttababinshɛɣu bɛ ni yuratabaconnectedtaba dugu nyuriguAeschynome afraspera J. Leonard et. tobacco + pipe + smokable. Children use the stems to pretend to smoketaba kpiliburelarionshiptaba nyubu dɔritiTobacco use disordertabadugua clay or metal smoking pipetabaduɣupipe for smoking tobaccotabataCertaintytabatabaUntruetabatabagummytabitabi nyɛla ninsala ni yi zaŋ o nua paa binsheli zuɣu maatabi kpiniburelationshiptabibireddish wasptabibi baŋsimsciencetabibi-baŋdascientisttabibi-baŋdibascientiststabibi-baŋsim poloscientific waytabigitabigi nyɛla ninsala ni yi zaŋ o gbali ŋme bin laatabikɔhiraTobacco sellertabilakpiaHornettabilangooŋabeetle (sp)tabilankpiapaper wasptabilankpia bi dimdi yɛrigaproverbtabilankpiyahornettabilitobacco planttabiliTo lean against somethingtabiraNinvuɣ'so sani a ni nyari sɔŋsimtabisitabigi nyɛla ninsala ni yi zaŋ o nua shihi binsheli laatabisiraso yi na shihiri binshɛɣutabitabia yi to binshɛɣu ka di bi n- leei zim zaatabizahimbiɛhigu din nyɛ zina biɛhigu bee din ŋmani li.Tablalaasweat flytablankpiawasptablitobaccotabloɣusmall ticktabsito touch with the handtabzahimfilthtadaboa pigment or dye based fluid used for writing or painting (ink)tafandifoot rest of a horse ridertafarinyomgarlicTafiriliTo have no money at alltaɣadaBiɛh'shɛli ti yaanima ni daa be ka ti gba kana ti be lalataɣiDi taɣi shɛli yahataɣi bɛlfumodifytaɣi kukɔlimodulatetaɣi ʒemani ŋɔ namamodernizetaɣi ʒieɣusmell animal scenttaɣibuchangetaɣilataɣilain clots, lumpstaɣimaany grass used as bedding for animalstaɣindashiri yi be a noli ni ka a taɣiri ni a valitaɣintigrind in basintaɣiŋgaPalatetaɣiraHappening turn by turn, one following the other in a succession of time or placeTaɣiraBini ni mali taɣibu di biɛhigu nitaɣiria yi yɛn Baɣisi kamantoonsi niŋ ʒiɛri nitaɣisiN-daai buɣim dateei niŋ buɣum nitaɣitaɣiYɛla yi bi piirataɣiʒiitaxitahalia deep plastic receptacle, used for washing or for cookingtahaliIt is a pan that is used for carrying things.tahamatahama nyɛla biɛh'shɛli ninsali ni mali o suhuni kamani o ni di nasaraTahanaaDi nyɛla lunsi nama puuni yinitahapɔŋParantiɛtahiTo shout or make noisetahithe rain has striket the childtahi kpaŋsiYɛli yɛ kpeenitahi'ziɛɣua pan with gold colourtahibuA bursting due to pressure.tahiganingbuŋ gbaŋ doro din gbaari noli mini yaɣisa nitahiguTo raise one’s voicetahigu biaDi wuhirila yɛkpeenitahimaa ni mali dihitabili ni binshɛli ni niŋtahipoŋTraytahipɔŋAnashaara pɔŋ.tahirato bursttahiʒiɛɣua brass pantajaɣiridisordertakahidisappointmenttakaiIs a type of danceTakaramaterial manufactured in thin sheets from the pulp of wood or other fibrous substances, used for writing, drawing, or printing on, or as wrapping material.takara-gbɔŋDocumenttakarifeenia hooftakarifɛmaHoovestakarifiemahoovestakarisabiloa decorative hood for a horse, caparisontakatibinimaa divinertakorowindowtakɔbchɛraa swordsmantakɔbiSwordtakɔbinyaɣiraswordsmantakɔbinyaɣiraa sword-carrier, swordsman, warrior equipped with a swordtakɔbutɔbu niɛmatakɔrɔbilaa window-shuttertakparigalooriDi nyɛla tituɣutakparigu looriCochlospermum planchoni Hook. f (Cochlospermaceaetakparikpaɣisibin kparisi din malisatakparikpaɣisiForms include takparikpaɣsi.takparikpaɣsisweets, 'candy' [Am.], confectionery.takubsia small gift of appreciation to the messenger who brings a gift.takubsia small gift of appreciation to the messenger who brings a gift.Takumsirrwarftalahicompulsiontalguthe spur of fowls and game birds.talimNira yi zaŋ binshɛli n-ti so ni o ti so.talim -ndato ask someone to carry a message, if it does not too seriously inconvenience himtalimapledgetaliŋbɛ ni zaŋ binshɛli talim so. Lala bini maa n-nyɛ taliŋtamTo forget about somethingtamForgettam-labbufallowtamasheanutstamahaHope for pregnancytamahanira yi mali binshɛli niatamalchirgaa small, biting anttamalchirisia small, biting ant.tamaliDi nyƐla Ghana region nim zaɣ yini ,bali shɛli bɛ ni yɛra n-nyɛ dagbanlitambaɣiŋgaanttambiɛɣuColonyTamboDi nyɛla buɣ'yulitambuforgettamdiguA standtamdisistandstammɛraperson employed in the physical work during constructiontampilimashTampilimDi nyɛla zim shɛli din Yuri darini na di yi niŋ ka dari maa di buɣim n ti daaitampimaKuɣi kara din be mɔɣunitampiɔŋTiŋ'shɛli yuli m-balatampiuŋsandstone, a large rockTampiuŋA sedimentary rock produced by the consolidation and compaction of sand, cemented with clay(sandstone)tampiuŋ tahibufissuretampligimAshtamplimThe state fire burned something into powdered formtampuɣilia clod, lump of soil, ball of building-mudtampuliluɣ'shɛli bɛ ni bahiri saɣiritampuyabɛ ni kpaari saɣiri bahiri luɣ'shɛŋatamsimObliviontamsim doroAlzheimer's diseaseTamteebuliA schedule of events in a tabular form with the times at which each activity occurstan'yibigaa treetanabaittana shinguleaves of cassavatanachia hobble – rope for tying feet of horse to prevent easy movementtandaɣilipiece of broken walltandibɛ yi ŋɔri tankpaɣutandɔɣuLuɣ'shɛli bɛ ni gbi tandi ka che bɔɣili.tangalimiamobile phonetangalimia nambatelephone numbertangalimiyaTelephonetaniA material use for wearing or decorationtani piɛlliWhite clothtanjibigaa tree with a scarlet blossom, the roots of which are made into a spongetankpuɣuit means brown colourtanmɛraa building construction specialist or masontanteeshort grass, particularly good for grazing. Found close to the housetantitarpaulintantieea short grass, particularly good for grazing. ‘elephant grass'tantulimHot soil caused by suntanzaabuilding foundationtaŋgimof equal value (as a case in which no decision is given between a plaintiff and defendant)taŋkorigbalituber of tàŋkòròtaŋkoroFalse yamtaŋkorofalse yam Icacina senegalensis A. Juss. or I. oliviformis ? Its presence is regarded as a good indicator for the successful yam cultivation, although the tuber is not eaten as it is elsewhere in Africa.taŋkpagbuligucloud of dusttaŋkpaɣuSandtapaɣaCheek, side of the facetapaɣaslaptapalliTribal marktapuɣuripawtaratafarm tractortarata kuyatractor ploughtaritari nyɛla ninsala ni yi zaŋ o bin ti soTaribudistributiontarigaboundarytarigitarigi nyɛla di ti wum ninsala ka o laŋ ka mɔriga latariliO ʒi tarili zaaTarilisharingTariliSomeone's share of somethingtarimaCommonertarimgulia tree, the twigs of which are chewed.tarimguyaa tree, the twigs of which are chewedtariŋguliherb whose corm or tuber is used for medicine Curculigo pilosa (Schum. & Thonn.) Engl. et. ‘simple man’s cola’. Also kòrìnchí But also defined as: tree, the twigs of which are chewed.tasibahatasbeehtatabothing that look like anothertatabokind; variety speciestautauquickly, hurriedlytawaafu"the circumambulation of the Ka'aba by pilgrimstawafiabusetawayerevolttawulliyam [cultivar].tayaSinstayaltilestayiɣaa person who stealstayiɣilimso tuma yi kuli nyɛ zubutayiɣimstealing, thieveryTayiɣinimaNinvuɣu shɛba bɛn n zuratayiɣisiguthe act of stealingtayiɣisigustealing, thieveryteBɛ yi zaŋ kotɛrugu n-yihi daɣiri ka che kom bee kokotechinikali kolejitechnicak collegeteebuTo recall, to not forgetteebulupiece of furniture with a flat top and one or more legs, providing a level surface for eating, writing, or working atteeihave in or be able to bring to one's mind an awareness of (someone or something from the past)teeku-nolicoastteelasewing machineteela shɛraa seamstress / tailorteeliwhen someone is capable of remembering thingsteenchoogoateeteengaTeenga din be ninsal zuɣʋ zaŋ gbaagi o nyingoli maateenkobiriBearsTeenkpuniChinteenkuMɔɣili din ka tariga ka di kom mali yɛlimteenlurolanaa person with full beardteenlurolanaperson with a full beardteeŋachinteeŋkpinia chin that has not developed a beardteeŋkutrade in yams by lend bondsteepuTape recorderteeraBɛ yi pɔri bini ka yɛn teei liteesaluɣ'shɛli polo loorinima ni kpuɣiri la lahi yihiri bateesim-buɣisi nya bini yaa ni shɛlitehibufeeling, thinkingtehiguThoughttehiraThinking capabilitytehiwoɣilaForesighttekuOceantepu-rikodatape recorderterliA yam cultivarteruŋA stony soiltete tobubetting; ‘lot-shooting’tɛbufiltering somethingtɛɣumade of sticks or grass(nest)tɛɣunesttɛhathink or pondertɛhaayilanadouble-tɛhakuraOrthodox beliefstɛhiTo think about somethingtɛhi-biɛrimachinationstɛhi-biɛrilanaa person with bad thoughtstɛhi-pooimisjudgedtɛhigum mali pukparim ni a mini bam betɛhijihi-lanahotheadedtɛhizilimaruminationsTɛligiramtelegramtɛnislawn tennistɛruŋa stony soil landtɛteDi nyɛla diɛn' shɛli din nyɛ bɛ yɛn zaŋla binshɛli sɔŋ ŋun dunia o kpuɣi liTɛtɛ-tɔraŊun n tɔri tɛtɛtɛtɛ-zuɣujackpottiGivetiVomitti chamaTi chamati nyaɣisimenliventi piniDonateti soliAuthorizeti sɔŋsimrenderh helpti-duɣutea potti-mɔritea leafti'gburigubɛ yi ŋmaai tia ka che zaɣ'bila din na sa tingbani niti'kpullitiim zaɣ'yiniti'pɔɣutia pɔɣuti'sabinlitiim din nyɛ zaɣ'sabinliti'sumko'piɛlim shɛli din yirina tia niti'tɔɣutiim din tɔti'varitia variti'wolaTia woli shɛŋa din be di gbun njti'wulatia wulati’wullibranchtiaDi nyɛla binbindili din waɣatia-daliyatracksuittib’ biaEardrumtib'biaDi nyɛla bin'kpulli m-be bin'vuɣu kam tibili nitib'bindiear waxtibbiaeardrumtibbindiTo clean one's ear using a feather or cotton swaptibbulanaa conjurer, one who conjurestibdarigiboPunishmenttibeegeneral term for all trees, such as gaa, tua and nyoo, believed to shelter spiritstibgaA small squirreltibginsimexaltation; giving respect, honourtibiTo treat someoneTibi ka zaŋDi nyɛla paɣa kpuɣibo puuni yinitibibupreventingTibidarigiboPunishmenttibigaBush babytibigiO bi tibigi NaawunitibiliEartibili gbunniearlobetibili-darigiburetributiontibirato curetibɔŋforest of treestibuN ti so binshɛɣʋTidooDi nyɛla buɣ'yulitiɛhiIt refers to the cognitive process of considering, evaluating, and processing meaningstiɛhibiɛripessimismTiɛhibiɛriEvil thoughtstiɛhibiɛri lanapessimistTiɛhibiɛrilanaEvil thinkertiɛhiguWicked lifeTiɛhisumaGood thoughtsTiɛhisumalanaGood thinkertiɛhiwaɣilatiɛhi shɛli din zilimatiɛriŋmambihi ni zaŋ mɔri tiɛ binshɛɣu biɛnitiɛriŋbushtigburiguStumptigburigutia ni yi kpi ka che di gburili sa latiɣiNira yi kpuɣi puli.tiɣisin-zaŋ sɔɣu zuɣuri kpa tabatiɣisirato push intotiɣitigbaŋ bila loori kpɛbu sheeTihabagiŋguA shrub or small tree used for medicinetihi ni mɔrinaawuni nam tiɛritihi variTia ka di mali varitihigirato recovertihimTo expel air as a reflex induced by an irritation in the nosetihimbuSneezingtihimbuTo expel air as a reflex induced by an irritation in the nosetii baajitea bagtii koputea cuptii paatitea partytiilacanary birdtiitaCanary birdtiitabilayoung canary /chicktiitalɔɣumale canarytiitanimacanariestiitanyaŋfemale canarytiiyuusitrades uniontikpariliearringtikpillimedicinal pill, tablettikpiralananira ŋun tiba bɛ wumda vuritikpuradeafnesstikpuradeaf-ears, deaf persontikpuralanaNinvuɣu so ŋun n bi wumdatikpuralanaa deaf persontikubanira ŋun nyihiri tikumatikublaakum pierliCassia obtusifolia L. Also kùndùŋ bógólétikublaakum sabinliCassia occidentalis L.tikumto tell tales about someonetikumtalebearingTikumnyihiraInformanttikuŋdead tree or a dry treetilaadaliri tiim bimbɔratilgaPestletilginsimSalvationtilgiraSaviortiliDi nyɛla shɛɣu dari ka bɛ zaŋ wuɣi piɛɣu m-mali li pindi nɔhitili ʒeyaimpassetiligaIt use to pound fufu and some food stuffstiligiSo zuɣu yi be tiŋa ka o naba be zuɣusaatiliginsimsalvationtiliginsim kuŋaSOStiligirato savetiligiyɛliparadoxtiliŋgalarge black fishtilofamily culttimSubstance that treat or heal sicknessTimShihira nimatim-simerrandtima tibu baŋdaphysicianTima-lanawitch doctortimaɣimA gun powdertimbuliflies that make honey in the groundtimbuŋaardvarktimbuŋaaardvarktimbuŋbilacubtimbuŋlɔɣuboartimbuŋnyaŋsowtimdato send someonetimpaniDi nyɛla binkumdili n-nyɛ dibaayi tabi taba ka mali nabatimpanipair of large pegged drumstimsato be heavytimsiliHeavytimsimBinshɛɣu din timsatimtima very black colourtindaampaɣabuɣilana ŋun nyɛ paɣatindaan'biatindana biatindaan'zulizuli din gbaari tindaanlitindanaEarth-priesttindanaNira ŋun maani tingbana tiŋa mitingbanilandtinimawetinkpaniraNinvuɣ'so ŋun yi tinkpaŋa natinŋmaŋN-wumdi ka mali chani ti nyihiraTinŋmaŋDi nyɛla bachi shɛli din buɣusiri ninvuɣuso ŋun nyihiri tikumatinŋtarigabordertinsheea town different from your hometowntinsi kabilaɣimfederationtintanithe bare surface of the groundtintaniFlat landtintiringaa bird speciestinzuɣucapital city of a particular country or sidetinzuɣuCapital citytinzun-niraa person who is not a dagomba by tribetinzunniraSomeone who is not Dagomba by tribetinzuntiŋaa town which is dominated by people who are not dagombastiŋ pillifoundlingtiŋ’ chandapedestriantiŋ’ puuniinner citytiŋaHuman settlementtiŋa kpaŋaoutskirtstiŋa loobuimmigrationtiŋa zuɣulanamonarchtiŋbiaa native of a particular placetiŋbulian aboriginetiŋduliAbroadtiŋduyainternational communitytiŋgboŋCountry, landtiŋkasiHoly landtiŋkpamA small planttiŋkpamshrub with white leaves and flowers et. ‘ground-oil’ The oily tuber is boiled up to make medicine for waist pains and impotence. probably Sesbania sesban (Linn.) Merrilltiŋkpanniraa person who lives in a villagetiŋkpaŋaa villagetiŋkpaŋaA villagetiŋlithe bottom part of somethingtiŋlibottom, lower side oftiŋmaratale-bearertiŋmaraLiartiŋŋmaraa hypocritetiŋpiliyiliappellation for banvimtiŋpuunithe middle of a towntiŋpuuniTowntiŋsi sahatime zonetiŋsoŋbuLaying downtiŋtarigaa place where a town endstiŋtarigaBordertiŋvurabinniɛma kamani waɣiri ban dimbu mali barinatiŋvuriguserpent, reptile ‘groundcreeper’TipaɣaDi nyɛla buɣ'yulitipaɣiyawe are gratefultipawumililanato be disobedienttipawumliSo yi bi yɛri wumdatipielgaa leguminous tree with a mass of mauve blossoms.tipielgaleguminous tree with a mass of mauve blossoms. Stereospermum kunthianum Cham.tipiɛligaa treetipiɛlliDi nyɛla tiatipoɣuBarktipɔɣubark of a treetiravomitingtirayangilitriangletiria yi di bindirigu ka a yihiri binshɛli na a puli ni maatirihe is vomitingTiri ka nyaraDɔri shɛli din damdiri baanjiratiri wuhitiri wuhi ti dini nyɛ shɛlitiri-ka-nyeratyphoidtiriŋA place or localitytirisiIn front of or ahead of a placetirisi zalidefertirisibuso yi vuui binshɛli zalitirisinlilooptirisirato move oneselftisuaa child born at midnighttisuɣuyuŋ saha shɛlitisuɣuMidnighttisuma tree-saptisumwhite juice from plants usually stickytitablian herb used to cure boils, or anthrax.titabligeneral term to describe the entwining of two different species of trees or herbstitaliHow big a thing istitiɣuPart of a treetitooniProtracttitɔɣua medicine that is bitterTituguYoung plantsTivundiguA plant that grows on the soil surface rather than upwardstiwalliA fruittiwola puuorchardtiwulabranchestiya gaasitear gastiyawumianame to a child who is thought to have died and been reborn by the same mother.tiyɔchɛriguwoodpeckertiyɔɣuvoli din be tia ni.TiyumbaDi nyɛla yuli zaŋ n ti ninsalaTiyuunibaDi nyɛla yu'shɛli bɛ ni mali booni ninsalatizojunior brother or sistertizodoogirl's brother of any agetizooti' shɛli yi ti bili di tia kpee zuɣutizooparasite, mistletoe Perhaps generic for these plants. Proverb: tìzòó ku zin tiŋa mistletoe never sits on the ground i.e we are all naturally gregarious Tapinanthus heteromorphus (A. Rich.) Dansertizɔpaɣaboy's sister of all agestizuɣubini balli shɛli niri ni zaŋ pa o zuɣu ni ka ʒi ʒili tam di zuɣutoDoo to saɣim zuŋɔ.tobuWar between peopletobu nɛmaWeapontohabaɣiŋgulocal bauhiniatohilithe extra something given in a purchase ‘dash’.tohirato subscribetokofasix-pence cointolanaSupreme leader or ownertolgaA locusttoliowntoliMortartoli bindiMelanthera scandensTolonit can be located in Tolon District in the northern part of GhanatolotoloturkeytomBitternesstomiDifficultTomosiliLanguage spoken in Tamale and some other community.tongTrapper, object used to trap animalstoŋTraptoŋbubetterment, developmenttoofitoffeetooito fetch waterTooiI can ride bicycletoojiChurchtookaappellation for the name Abdulaitooliidiɛma bali shɛli m-balatoondaantaliLeadershiptoondanaŋun bɛ toonitooniFronttoonifirsttooni kɔbiripubic hairtooni-chandiprogresstoorabɛ yi na toori komtoozothe hump on a cow or a camel.toozobinshɛli din be nahu bee laakum nyiŋgoli zuɣu n-ŋmani gurigu laasabu maa.torikotrolleytorlian eagle; the largest of all the hawksTorliŋmabila so ŋun tori nobihitoroa sleeveless gown.torokoa means of transporting goodstorotoroTurkeytotoa subscriptiontotocontribution of any kindtotoSubscriptiontɔb' biawarriortɔb'tuhiraWarriortɔbbiawarrior (traditional)tɔbbihiWarriorstɔbchirigawar crytɔbu alepilefight planetɔbu chirigaa chanced wartɔbu sitimabattleshipTɔbu tooniA war leader, chief warriortɔbu-gooniearthworktɔbunɛmaHe bought weaponrytɔɣimapersons or things with the same nametɔɣiraKom yi yiri chinchini ni luri natɔɣisiKa a yɛri so ni yɛli shɛmtɔɣisi zali n-nyɛ ninkahimbowhen there is a pre-conversation about something, gesture are sufficienttɔɣisiraSo yi na kuli yɛri so ni yɛli shɛmtɔɣuzahim gbahiri binitɔɣubittertɔhaone who hunts game for sport or for foodtɔhadashtɔhaguhuntertɔhiTo catch in a trapTɔhi waaDi nyɛla dabba wahi puuni yinitɔhi yiemergetɔhibaɣiŋgaDi nyɛla tituɣutɔhigutɔhanima tuma/ban guri mɔɣu n kuri mɔɣini binkɔbiritɔhinimaninvuɣ'shɛba ban gɔri mɔɣuni yuŋ nti kuri binkɔbiritɔlanaSupreme leader or ownertɔliBachi shɛli din zaani ninvuɣ'so ŋun yɛri yɛltɔɣa zaaniTɔliDi nyɛla binshɛɣu bɛ mali tɔri sakorotɔmbitternessTɔŋTraptɔŋaIt is used to catch animalstɔŋbubetterment or progression in lifeTɔŋdooDi nyɛla buɣ'yuliTɔŋpaɣaDi nyɛla buɣ'yulitɔɔŋtonTɔrawa'shɛli paɣaba ni wari mali bɛ gbuna tɔri tabatɔribilaeaglettɔriliBinshɛɣu ŋun tɔri mi'bihi yiɣiratɔrilɔɣumale eagletɔrinyaŋfemale eagletranfomatransformertuInsultTuinsulttu-rato abusetu' biridi nyela binwalli ti biriti ka di ti wɔlindi tuŋatuaTua nyɛla Tia ka di vari duɣuri ʒirituabaobab treetuabaobab Adansonia digitata The leaves are eaten in soup, the flesh of the pods can be eaten and the seeds can be roasted and made into a paste for flavouring.tubaanitubaani nyɛla bindiri bɛni zaŋ tuya malituchigall on baobab treetuɣibinshɛɣu yi chihi ka a labisili ga tabatuɣilithe jointtuɣiliguquarrelTuɣiliguTo cause a quarrel between two or more peopletuɣililanaNinvuɣ'so ŋun yiɣiri niriba gbaɣa ni bɔɣirituɣligu1. quarreling., 2. smoking.tuɣua baobab podtuɣua baobab podtuɣubaobab podtuhaThousandstuhan-doli soli chana ka bi ŋmaligituhito meet somebody (as on the road)tuhiStraightenTuhiN zabi zabilituhibuWartuhili1000tuhiŋmambuɣuspittoontuhiŋmambuɣua spittoon.tuhirato fight someone or a grouptuhulithe sprit of fighting for dometTuhuŋmanbuɣuIs a calabash use to collect saliva.tukaɣufresh baobab leaves used for soup.tukarileaves of the baobab treetukarikumadried and pounded baobab leavestukarinomdried and pounded leaves of the baobab.tukpillithe seeds of the baobabtukpillithe seeds of the baobabtukpillibaobab seeds cf. tùátulato be hottulaalePerfumetulaalePerfumetulaliperfumetulebiyiliappellation for gukpegutuligais used to pound fufu and foodstuffstuligafish [sp]tulimhottulimHeattulim polothermaltulimi12 yards clothtuliŋkpihornbill (bird)tulliBinshɛɣu yi tulatumWorktumWorktum birigito make a mistake (err)tum din bietum din bietum taaliO bi tum taali.tum' taaliWorktumaWorkTumaWorktuma baŋsimtuma ninnseesimtuma daliDahishɛli niriba ni chani tuma nituma nɛmaequipmentstuma taawayeindustrial actiontuma waɣiriliMagnatetuma yilaa song usually sang during worktuma-chɛburesigntumbiɛri lanaevildoertumbiɛri-yu-duainfamytumdanira yi na be tuma nitumomessengertumoMessengertumtudhouseboytumtumdaWorkstumtumdibaNinvuɣ'shɛba ban tumdi tumatumtumdikpeeyour co-workertumtumsaNira tumanimaTunbiɛtumdibaNinvuɣu shɛba bɛn tumdi tunbiɛritunbiriseeds in calabashtunisiatunisiatuntumdaŊun n tumdi tumaTuntumdaŊun tumdi tumatuntumsaTumatuŋto prosperTuŋcalabash planttuŋkurgunatuŋkurgunaTuŋteeyaDi nyɛla ninsali yulituraazaIt's a trousers meant for boys / menturatadisorderlyturiInsultturiTo insultturiBoabab fruitturiŋkaasaloontusaataThree thousand (30,000)tutuɣua shrub, a bush.tuubaNinsala yi yi yɛl'biɛri niŋbu nituubaaniA type of food made by using beansTuubaaniIs a traditional food, and is made up of beans flour or babarabeans and cassava flourtuubaaŋkpullia type of dancetuubaniA local delicacy in the Northern part of Ghanatuubaraa spasm of hiccoughing, thought to precede deathtuuiBlockedTuuliA bean seed or planttuumbadelegationTuumbaŋdaTuumbaŋda nyɛla ninvuɣu so ŋun n mali tuun shɛli baŋsimtuumbaŋsimnimaskilled craftsmentuumbiɛɣubad deed, sintuumbiɛrilanasinner, doer of bad deedstuumbiɛtali. sinfulnesstuumbiɛtumdasinner, doer of bad deedstuumbiɛtumdaa sinner, evildoertuumbɔhindatrainee, work-seekertuun gahindiliemissarytuun-kpemadonkey worktuunbaŋdacraftsman or artisantuunbaŋdacraftsman, artisantuunkpieŋTedious worktuunkpiɛŋdi buɣisirila tuun' shɛli din tumbu tɔtuunkuaWaste of timetuunkuwawaste of timetuureabroadtuutaa flagtuuta dɔɣuflagpoletuutɛrea game for boystuuviɛligayiliappellation for " Gaa"tuuyaso yi chani ka o napɔm'bila ti ŋme tiŋatuwaTia shɛli yuli m-balatuyabeanstuzoSiblingtuzobiaYounger siblingtuzodabbaPaɣa laamba bihi ban nyɛ dabbatuzodooBrothertuzodooMale siblingstuzopaɣaSistertuzopaɣaFemale siblingstuzopaɣibaDoo laamba bihi ban nyɛ dabbatuzuɣuheadpad