Dagbanli Dictionary

Verb

tiɛhi

It refers to the cognitive process of considering, evaluating, and processing meanings

L1157513

What does “tiɛhi” mean in Dagbanli?

It refers to the cognitive process of considering, evaluating, and processing meanings

Also spelled Dagbani — both spellings refer to the same Mabia (Gur) language spoken in northern Ghana.

Meanings

1

It refers to the cognitive process of considering, evaluating, and processing meanings

Di nyɛla niri haŋkali bee o suhu ni nya binshɛli ka di nyɛ shɛm

2

He is thinking

O tiɛhiri mi

3

Removing wood from fire

Di nyɛla niŋsim shɛli bɛ niŋda n yihiri dari nandaanga zuɣu

Forms

Tiɛhi

Q192613

Tiɛhibu

Q7240943

Tiɛhiya

Q1994301

Sentences using “tiɛhi”

Real-world usage from Mozilla Common Voice and the University of Ghana HCI Lab corpus.

Naawuni tibigi ninsala, ka sala ŋun tiɛhi ni o yaa bee o baŋsim zuɣu.

Source: Mozilla Common Voice

Silmiin tumtum diba maa n ʒiya ka shab mali labtop nima shab malila foon ka n tiɛhi bi manija gba n ʒɛ bi tooni n wuhuriba din yɛn chɛŋ shɛm ka shab mali kafi nim mini botili nim bi tooni

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "tiɛhi" — Silmiin tumtum diba maa n ʒiya ka shab mali labtop nima shab malila foon ka n tiɛhi bi manija gba n ʒɛ bi tooni n wuhuri

Agbaa sooja nima bi loori ka bi kuli ʒɛ ni maa ni n tiɛhi ya loori maa nyɛla ŋun kuli ka alaafee ka bi kuli ʒɛya kuli gubi ʒɛ loori maa gbuni bi nyɛla bin gbubi filaaki nima ka shɛba nyaɣi.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "tiɛhi" — Agbaa sooja nima bi loori ka bi kuli ʒɛ ni maa ni n tiɛhi ya loori maa nyɛla ŋun kuli ka alaafee ka bi kuli ʒɛya kuli gu

paɣaba ayi gbansabila n nyɛ bi zaa bi ʒila toli gbuni ka yino gbubi tiliga bi ʒila yili dundoŋni yili maa dundoŋni buhi ʒɛmi buhi ayi n nyɛba ni no sabinli yili maa puuni nyɛla din tiɛhi tiɛhi ka boduwa nim yili yili maa mii zuɣu

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "tiɛhi" — paɣaba ayi gbansabila n nyɛ bi zaa bi ʒila toli gbuni ka yino gbubi tiliga bi ʒila yili dundoŋni yili maa dundoŋni buhi

N tiɛhi binshaɣu din bɛ kpɛ ŋo din nyɛla ti ya ankara kpakpa kohi ʒi nimaani ka do so gba chɛna ka yɛ liiga ka pili zipili piɛlli moto gba ʒɛ nimaani ni loori piɛlli ka akiraa mini binyɛra ku panpa sanbood nim zuɣu ti yɛŋo paati nim fulaaki nim gba yili zuɣusaa nimaani

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "tiɛhi" — N tiɛhi binshaɣu din bɛ kpɛ ŋo din nyɛla ti ya ankara kpakpa kohi ʒi nimaani ka do so gba chɛna ka yɛ liiga ka pili zipi

Salin gbiribi n bala bi galisiya pam n bɛ boɣali maa ni n gbubi heed pai nima ka yino ʒɛ zuɣusaa ka yɛ neen piɛla n tiɛhi bi kpɛm n bala maa ka kuɣusi ayi ʒɛ nyaanga bi galisiya pam mashin nim zaa n bɛ dinni maa heed pai nima ni pingaas nima ka bi piti wolatin buut nima

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "tiɛhi" — Salin gbiribi n bala bi galisiya pam n bɛ boɣali maa ni n gbubi heed pai nima ka yino ʒɛ zuɣusaa ka yɛ neen piɛla n tiɛh

More usage examples

  • M ba bi ti ma soli ni n tiɛhi yɛltɔɣa maa zuɣu
  • Ni tiɛhi o shɛm ka o ti pa lala nira maa niŋ ma yoli pam
  • M bi tiɛhi ni o ni deei sandaani maa lala