Dagbanli Dictionary

Noun

sheɣu

tree Mitragyna inermis (Willd.) O. Ktze. also yokaɣalaŋga [=yookaŋga]. The branches are strong and insect-resistant and so are used for roofing. The fibre is used to weave baskets. The leaves are used for animal fodderrafters

L735392

What does “sheɣu” mean in Dagbanli?

tree Mitragyna inermis (Willd.) O. Ktze. also yokaɣalaŋga [=yookaŋga]. The branches are strong and insect-resistant and so are used for roofing. The fibre is used to weave baskets. The leaves are used for animal fodderrafters

Also spelled Dagbani — both spellings refer to the same Mabia (Gur) language spoken in northern Ghana.

Meanings

1

tree Mitragyna inermis (Willd.) O. Ktze. also yokaɣalaŋga [=yookaŋga]. The branches are strong and insect-resistant and so are used for roofing. The fibre is used to weave baskets. The leaves are used for animal fodderrafters

a tree that grows in a swampy place

2

raining season

Forms

sheri

Q146786

Sentences using “sheɣu”

Real-world usage from Mozilla Common Voice and the University of Ghana HCI Lab corpus.

paɣa ŋɔ gbubi la bia ka bii maa diri bindirigu shali ka o so sitira paɣa beni ka bihi ayi beni ka bi zaa so sitira yinsi nyɛli ka che doo gba beni n mi ye liiga ʒee bin' shɛɣu gba ʒiya ŋman cheche ka che di yili ka di pili taha di beni.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "sheɣu" — paɣa ŋɔ gbubi la bia ka bii maa diri bindirigu shali ka o so sitira paɣa beni ka bihi ayi beni ka bi zaa so sitira yinsi

Dabba anahi ni paɣi m-pahi anu ka biɛni ŋmari vole bɔl ka nɛt lo ka bolli maa na yɛ bin shɛɣu din bɛ zuɣusaa ka bi zaa sa zaŋ zaɣisim n zaŋ ti li.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "sheɣu" — Dabba anahi ni paɣi m-pahi anu ka biɛni ŋmari vole bɔl ka nɛt lo ka bolli maa na yɛ bin shɛɣu din bɛ zuɣusaa ka bi zaa s

Niriba m-beni ŋɔ niriba maa mi bɛ zala bin' shɛɣu ɡbuni bini maa bemi ka soola laasabu la ka mɔɣu be bɛ ni za shɛli maa bɛ tooni tihi beni ni ya ni loorinima paɣiba maa mi bɛ zaŋ chinchina m-pilipili bɛ maŋa

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "sheɣu" — Niriba m-beni ŋɔ niriba maa mi bɛ zala bin' shɛɣu ɡbuni bini maa bemi ka soola laasabu la ka mɔɣu be bɛ ni za shɛli maa

Nyɛ tana din nyɛ balibubalibu ka dabba mini paɣaba zaa mali li shɛri n-diri nachinsi ka tana maa mi yina ni ko' balibubalibu zaɣ' ʒɛhi zaɣ' dɔzim nti tabili din kam pahipahi

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "sheɣu" — Nyɛ tana din nyɛ balibubalibu ka dabba mini paɣaba zaa mali li shɛri n-diri nachinsi ka tana maa mi yina ni ko' balibuba

Salin bɔɣilini m bɔŋɔ ka pɣibu lɔhi ko beɣu puuni na chimb n nyɛ ban tam kun kuni zuɣu. ka taha mi lɔhi ko beɣu maa ni ni gbam bihi ka tihi nyɛ din kon giliba paɣi n tam ya la, ka bii zim baɣɔ kabi sɔ bin shɛɣu.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "sheɣu" — Salin bɔɣilini m bɔŋɔ ka pɣibu lɔhi ko beɣu puuni na chimb n nyɛ ban tam kun kuni zuɣu. ka taha mi lɔhi ko beɣu maa ni n

Duu ka bi dihi naɣichinsi ka kuɣusi zaya n gili tɛɛbuli tɛɛbuli ŋɔ zuɣu bini shɛɣu bi paya kadibɔd nyɛla dini zɛ kuɣusi ŋɔ yɛanga zaamani kuɣusi n zaya ka dufeli bihi pa di zuɣu.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "sheɣu" — Duu ka bi dihi naɣichinsi ka kuɣusi zaya n gili tɛɛbuli tɛɛbuli ŋɔ zuɣu bini shɛɣu bi paya kadibɔd nyɛla dini zɛ kuɣusi