Dagbanli Dictionary

Noun

dee

warthog

L727734

What does “dee” mean in Dagbanli?

warthog

Also spelled Dagbani — both spellings refer to the same Mabia (Gur) language spoken in northern Ghana.

Meanings

1

warthog

dee nyɛla mɔɣini binkɔbgu ŋun ŋmani kuruchu

Forms

dee

Q110786

diɛhi

Q146786

Sentences using “dee”

Real-world usage from Mozilla Common Voice and the University of Ghana HCI Lab corpus.

Niraba ata n bɛ anfooni ŋo puuni niraba ata maa puuni niraba ayi yɛla liiga dozima ka yino pili zipiligu niraba ata maa gbubila mɛnsin nim tahapona n lihiri dinni kamani shɛli shee ka bi bori maa bi ni bɛ shɛli polo maa nyɛla moɣani bee yoɣu puuni ka boɣa bihi gbi n giliba ka koma bɛ dinni kamani dee salima paɣabau shee la

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "dee" — Niraba ata n bɛ anfooni ŋo puuni niraba ata maa puuni niraba ayi yɛla liiga dozima ka yino pili zipiligu niraba ata maa

Nachim bili vɛlli n yiɛ liiga wɔɣinli ap en danw ka zaŋ kootu zaŋ gobi o nuu ka pili zipiligu n kpa ninkpara n piri namda zɛɛ ka bini nyura bɛ di dee di daadaka kamaa adaka nima anu ka o laasabu yɛli n tam taba zuɣu ka o zɛya n lihiri o letafe ka gbuni bini zɛɛ.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "dee" — Nachim bili vɛlli n yiɛ liiga wɔɣinli ap en danw ka zaŋ kootu zaŋ gobi o nuu ka pili zipiligu n kpa ninkpara n piri namd

Niɣilim buɣum tuma yili nima mali bɛ yaa niɛma din deeri wuntaŋa ka tili niɣilim buɣum la m pari taha zuɣu din yen cheka di too dee wuntaŋa bɛ nyɛla bɛ niriba ayobu m be tuma puuni.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "dee" — Niɣilim buɣum tuma yili nima mali bɛ yaa niɛma din deeri wuntaŋa ka tili niɣilim buɣum la m pari taha zuɣu din yen cheka

ŋɔlooŋɔ nyɛla tandi mɛbu shee ka a nya ka salo niriba kaman dee anii laasabu zaya ka bɛ kɔŋkireeti mashin zaya ka simiti kpalansi dɔya ka yino toori taŋkpaɣu niŋdi hɛdipan ni

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "dee" — ŋɔlooŋɔ nyɛla tandi mɛbu shee ka a nya ka salo niriba kaman dee anii laasabu zaya ka bɛ kɔŋkireeti mashin zaya ka simiti

Salo m-pe foolii ni bɛ niŋ piibupiibu bɛ shɛba nyɛla ban pun diɛhi piibupiibu gbana maa ka shɛba mi na nyɛ ban pe zaya ni bɛ diɛhi ka shɛba mi niŋ piibupiibu ka yɛn zaŋ lɔhi adaka maa ni

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "dee" — Salo m-pe foolii ni bɛ niŋ piibupiibu bɛ shɛba nyɛla ban pun diɛhi piibupiibu gbana maa ka shɛba mi na nyɛ ban pe zaya n

Zamaatu ban ka kanli n bɔŋɔ niriba nkuli dɛɛ luɣili kam ka bi nyɛla gbaŋ piɛla noli yiɛ shɛŋa dini mɛ n mɛn tam gba n bɔŋɔ ka bi pirigil pili la zipiliti ka bi shɛba bi pili zipiliti.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "dee" — Zamaatu ban ka kanli n bɔŋɔ niriba nkuli dɛɛ luɣili kam ka bi nyɛla gbaŋ piɛla noli yiɛ shɛŋa dini mɛ n mɛn tam gba n bɔ

More usage examples

  • Abu ku dee
  • dee maa guui kpe mɔɣuni