Dagbanli Dictionary

Verb

gbuɣi

to vomit voluntary

L725113

What does “gbuɣi” mean in Dagbanli?

to vomit voluntary

Also spelled Dagbani — both spellings refer to the same Mabia (Gur) language spoken in northern Ghana.

Meanings

1

to vomit voluntary

tira

2

to push out a stone from the ground

bimbilli yi puhi yina tingbanni

3

excess or surplus

binshɛli yi lahi niŋ bayana yaɣi

Forms

gbuɣibu

Q192613

gbuɣila

Q1994301

gbuɣira

Q7240943

gbuɣi

Q501405

gbuɣima

Q22716

Sentences using “gbuɣi”

Real-world usage from Mozilla Common Voice and the University of Ghana HCI Lab corpus.

yɔɣu ni m-bɔŋɔ yɔɣu maa mi sunsuuni kom n-doya kom maa mi pala ko' shɛli din galisi kom biɛla n-nyɛ li ka mɔɣini binkɔb' kpɛma n yɛrila yo' niɣi mini wabiri ni gbuɣima zaaha ka bɛ zaaha laɣindi nimaani n-nyuri kom lɔra ʒe nimaani ka shɛba be lɔra maa puuni

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "gbuɣi" — yɔɣu ni m-bɔŋɔ yɔɣu maa mi sunsuuni kom n-doya kom maa mi pala ko' shɛli din galisi kom biɛla n-nyɛ li ka mɔɣini binkɔb'

niriba nyɛ ban tam loori zuɣu ŋɔ ka loori maa kama nyɛ zaɣ' piɛlli ka di kuriti nyɛ zaɣ' sabila tooni na ka gbuɣima ayi ban zaya ka yino kuli yaai la o nangbuni pam yino mi nyɛ ŋun za zuɣusaa ka bɛ ni za luɣ'shɛli polo maa mɔri nyɛ din be luɣili kam bɛ nyaaga sa ka tihi lahi nyɛ din ʒe ʒeya.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "gbuɣi" — niriba nyɛ ban tam loori zuɣu ŋɔ ka loori maa kama nyɛ zaɣ' piɛlli ka di kuriti nyɛ zaɣ' sabila tooni na ka gbuɣima ayi

Anashaaranima m-bɔŋɔ bɛ bela loori puuni. Loori maa nyɛla zaɣ' piɛlli. Bɛ pilila zipila ka shɛba kpa ninkpariti. Gbuɣima n-do bɛ tooni ŋɔ gbuɣiŋ' loɣu mini gbuɣiŋ' nyaiŋ ka tihi ni mɔri kɔŋgili ba.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "gbuɣi" — Anashaaranima m-bɔŋɔ bɛ bela loori puuni. Loori maa nyɛla zaɣ' piɛlli. Bɛ pilila zipila ka shɛba kpa ninkpariti. Gbuɣima

gbuɣima ayi n-doya ŋɔ loori nyɛla din ʒe bɛ nyaaga ka nyɛ loori piɛlli niriba ayi nyɛla ban ʒi di tooni ka niriba anahi ʒi di lɔɣu puuni mɔri mini tihi nyɛla din be bɛ nyaaga.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "gbuɣi" — gbuɣima ayi n-doya ŋɔ loori nyɛla din ʒe bɛ nyaaga ka nyɛ loori piɛlli niriba ayi nyɛla ban ʒi di tooni ka niriba anahi

Ninvuɣ' shɛba ban ʒi loori ŋɔ ni nyɛla gbampiɛla noli ka naanyi che gbuɣima ayi mi ka bɛ do tiŋa bɛ nyɛla ban be loori piɛlli ni ka so mi ye liiga piɛlli ka pili zipil' buluu

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "gbuɣi" — Ninvuɣ' shɛba ban ʒi loori ŋɔ ni nyɛla gbampiɛla noli ka naanyi che gbuɣima ayi mi ka bɛ do tiŋa bɛ nyɛla ban be loori p

mɔɣini bɔŋɔ gbuɣima nyɛla ban be palli zuɣu ka salo be loori piɛlli ni kani na salo maa puuni so yela liiga piɛlli ka pili zupil' buluu salo maa puuni so yela liiga sabinli ka kpa ninkpar' sabinli ka gba pili zupiligu.

Source: University of Ghana HCI Lab
Visual context for "gbuɣi" — mɔɣini bɔŋɔ gbuɣima nyɛla ban be palli zuɣu ka salo be loori piɛlli ni kani na salo maa puuni so yela liiga piɛlli ka pi

More usage examples

  • Sima maa gbuɣi ya pam dabisa ŋɔ ni